activiteitenevenementenfilmnieuws

Crazy-wise: verrassend en inspirerend – Filmvertoning in De Brouwerij over vernieuwende kijk op geestelijke gezondheidszorg

Zaterdag 11 maart was De Brouwerij afgeladen vol ter gelegenheid van de vertoning van de documentaire ‘Crazy-wise’. Er waren zeker zo’n 100 mensen die daarna in roterende groepjes aan de hand van drie vragen de film bespraken. Zowel de toegankelijkheid van de film als de openhartige gesprekken daarna, zorgden ervoor dat de middag voorbij vloog. Een korte impressie.

In de documentaire onderzoekt regisseur Phil Borges de moderne visie binnen de Westerse geestelijke gezondheidszorg en de traditionele wijsheid van inheemse culturen, door interviews met psychiaters en psychologen, ervaringsdeskundigen en wetenschappers en het bezoeken van inheemse volkeren. Hij volgt twee jonge mensen, Adam en Ekhaya, op hun weg en worsteling naar herstel.

Prangende vragen

De film stelt een aantal prangende vragen. In de loop der jaren krijgen steeds meer mensen medicijnen voor bijvoorbeeld bipolaire stoornissen, maar het aantal mensen dat suïcide begaat of probeert, daalt niet, maar stijgt, aldus de maker. Die medicijnen hebben vaak zware bijwerkingen, van extreme gewichtstoename tot zelfmoordpogingen… Moeten we niet meer ruimte geven aan mensen die de werkelijkheid anders beleven en is de reactie op normale rouw bijvoorbeeld echt een ziektebeeld? Volgens de DSM1, een Amerikaans diagnose-handboek in de psychiatrie, is dat namelijk zo en is het aantal psychiatrische aandoeningen de laatste decennia verdubbeld. Zijn we echt zoveel meer te weten gekomen in de psychiatrie, of plakt men er sneller een etiket op?

Breakdown or break-through

De filmmaker gaat te rade bij andere, traditionele culturen waar mensen die dingen zagen die er niet zijn, niet automatisch als ziek of gek werden weggezet, maar als zieners of mensen met een speciale gevoeligheid. En zo zien we Ekahya, een van de twee mensen die we volgen in de film onderzoeken hoe elementen van storytelling en sjamanisme handvaten kunnen bieden in de behandeling van mensen met psychoses en andere psychische klachten.

Onderdrukte gevoelens

Komen psychische klachten niet gewoon voort uit onderdrukte gevoelens en leiden niet juist die tot verslaving, depressie en psychische ziekten? Zijn mensen met mentale problemen niet meer gebaat bij respect en goede gesprekken in plaats van medicatie? En zouden we niet meer onderzoekend moeten kijken naar wat menen met psychische klachten ons kunnen leren? Dit zijn vragen die in de film worden onderzocht. De film pleit voor een alternatieve benadering en een holistische aanpak van lichaam, geest en denken, door meditatietechnieken als mindfulness te integreren met voldoende rust en goed voor jezelf zorgen.

Geen eenvoudige antwoorden

Het innemende van de film is, dat het door de ups & downs van de twee hoofdfiguren eerlijk in beeld te brengen, daarbij dingen niet mooier wil maken dan ze zijn. Adam geeft toe dat hij tijdens een psychose zijn vader vals beschuldigde van aanranding en Ekhaya doet een zelfmoordpoging zodra ze gezond verklaard is en het ziekenhuis verlaat. Compassie tonen en mensen niet alleen maar uitsluiten in instituties en verdoven met medicatie, maar met respect luisteren naar wat ze vertellen hebben, dat zou al helpen, zegt een van de geïnterviewden.

Eye-opener

De documentaire stemt door het evenwichtig in beeld brengen van ervaringsdeskundigen, wetenschappers en mensen uit andere culturen, met elk hun eigen visie, tot nadenken. Zijn de mensen met mentale problemen degenen die echt ziek zijn? Of is het de maatschappij zelf die ziek is en niet om weet te gaan met mensen die beschikken over een hoge gevoeligheid en daar aan lijden?

World café

Tot zover de film zelf. Vervolgens werden de aanwezigen uitgenodigd om in kleine groepjes de film te bespreken aan de hand van vragen en stellingen. Om de twintig minuten werd er gerouleerd en na afloop daarvan werden de belangrijkste punten met elkaar gedeeld. Een greep uit de dingen die gezegd werden, wat neem je ervan mee, wat heb je geleerd:

‘De passie van de maker’, ‘Eenzaamheid als oorzaak’, ‘de rol van de familie; hoe ga je om met iemand van wie je heel veel houdt, maar met wie je moeilijk kunt dealen vanwege de problematiek?’, ‘het belang van intuïtie en de rol van spiritualiteit in de zorg, zou daar niet meer ruimte voor moeten zijn?’; ‘het belang van connectie maken’, ‘een middag als deze geeft hoop, het wordt bespreekbaarder’; ‘de mensen die we zagen waren heel puur en echt’, ‘luisteren naar het verhaal van mensen is heel belangrijk’, ‘een problematisch proces kan ook juist leiden tot loutering’ en ‘meditatie kan heel heilzaam zijn.’ ‘Jezelf openstellen in een behandeling als gelijkwaardige’, ‘zoeken naar verbinding, het instellen van ceremonies en rituelen’. ‘We zouden veel meer moeten leren over wat er in een mens zit, dan waardoor hij/zij later vastzat’. Overigens was niet iedereen onder de indruk, een persoon vertelde dat hij alles wat in de documentaire gezien had, ook geprobeerd had en daarmee niet verder gekomen was. Uiteindelijk kwam ook het belang van inclusie naar voren, iets waar De Brouwerij uiteindelijk haar bestaan aan ontleent.