geen categorienieuws

Michaja Langelaan neemt afscheid

Afscheid Michaja Langelaan

Het is ook bijna vol, zegt Michaja, terwijl ze door haar notitieboekje bladert. Er is een aantekening van 29 oktober 2013, maar ze was er al in maart van dat jaar. Dus is ze ruim zes jaar vrijwilliger geweest bij De Brouwerij. Maar het is mooi geweest en ze gaat haar tijd en energie op andere dingen richten. Tijd voor een afscheidsgesprek met Michaja Langelaan.

Een lange tijd. Kun je iets vertellen over het begin?

‘De reden dat ik hier ben gekomen is dat ik Jules al kende, ik was hoofdredacteur bij het blad Psy. Hij was daarvoor wel eens door ons geïnterviewd en op de site was ook gepubliceerd over De Brouwerij. Ik was altijd al [gecharmeerd van Jules omdat zijn aanpak afweek van wat er in die grote GGZ-instellingen gebeurde. Daar had ik helemaal genoeg van…! (lacht)

Uit die jaren als journalist voor Psy wist ik hoe weinig er echt geluisterd werd naar patiënten. Er werd weinig meegedacht over hoe ze hun leven zouden kunnen inrichten. Vaak werd er niet eens gevraagd of ze een opleiding hadden, of werkervaring op een bepaald gebied. Het was heel erg medisch, gericht op diagnoses. En De Brouwerij ging het allemaal anders doen. Dat vond ik heel aantrekkelijk.

Ik ben hier begonnen met de website, die was onderdeel van Molemann, maar erg onaantrekkelijk. Ik zei altijd: een Chocomel-uitstraling. Bruin! Vertelde niet het goede verhaal over De Brouwerij. Ik had ervaring met het opzetten van de Psy-website, dus dat was hier mijn eerste klus. Voor heel weinig geld hebben we de Brouwerij-Molemann site toen helemaal veranderd. Het is vooral een informatieve site waar verder niet zo heel veel gebeurt, wel met onze Facebookpagina overigens, die draait mee.

Telefoondienst en blogschrijftraining

Later ben ik met de telefoondienst gestart. En met Pim heb ik geprobeerd allerlei groepjes die op te starten. De communicatiegroep bijvoorbeeld. Een van de leukste activiteiten vond ik nog wel de blogschrijftraining-groep, die twee keer plaats heeft gevonden met financiële steun van de Vriendenloterij. De kern van die groep was voor mij dat het een gemengde groep was: leden, hulpverleners en vrijwilligers. Het werkte zo ontzettend goed: je zag hoe die behandelaars ontzettend worstelden met het schrijven van een stukje en sommige leden fantastische teksten uit hun mouw schudden Alles ging een beetje schuiven daardoor.

Het is een mooi voorbeeld van hoe De Brouwerij zou moeten zijn. Zo’n activiteit boort talenten aan van mensen. Laat ze over een drempel stappen. Het gezelschap is zo gemengd dat er een nieuwe dynamiek ontstaat. Hulpverleners vertelden me dat ze door die workshop anders naar sommige leden zijn gaan kijken.

Mad-studies

Dat gemengde geldt ook voor de Mad-studies die door stichting Perceval wordt georganiseerd. Het is een soort academische studiegroep – ik vind het heel belangrijk dat er ook intellectuele dingen worden aangeboden. In de GGZ gaat het vaak niet verder dan kaarsen maken of kerstkaarten knippen, terwijl juist intellectuele vragen vaak aansluiten bij de interesses van cliËnten. In deze studiegroep wordt er intensief gediscussieerd over wat gekte is. En hoe verschillend je er tegen aan kunt kijken. Ook mensen van buiten deden mee.

Jules

Ik vond het erg jammer dat Jules Tielens wegging. Hij is natuurlijk toch een ‘brutale psychiater’, dat is zo aantrekkelijk aan hem. Behandelt iedereen als gelijkwaardIg, maar is ook heel direct. Ik denk dat zijn kernidee is dat mensen met psychoses uit hun isolement moeten komen. Ze hebben de natuurlijke neiging zich terug te trekken en dan worden de stemmen en wanen alleen maar erger. De Brouwerij moest dus niet alleen maar behandeling met praten en pillen bieden, maar ook activiteiten. Dat samen moet dat de behandeling zijn. Een goed idee, maar moeilijk te realiseren in de praktijk, heb ik gemerkt. Jules was niet altijd zo’n goede organisator en ideeën die met veel trompetgeschal werden gelanceerd, verdwenen soms stilletjes naar [een schimmig gebied…(lacht).
Zoals je bij de opera naast een artistiek ook een zakelijk leider hebt, zo had Jules misschien ook een zakelijk leider naast zich moeten hebben. Dan kon hij zich op die ideeën richten.

Heb je De Brouwerij zien veranderen?

Organisaties maken altijd een cyclus door. In het begin is de motivatie ontzettend hoog, maar je loopt ook tegen grenzen aan. Dat zie je ook bij De Brouwerij. De kunst is om het enthousiasme en de motivatie hoog te houden. Dat gaat niet vanzelf, daar moet je aan blijven werken. Zoals van de winter gebeurde met de ‘Leven in De Brouwerij-groep’. Dit is heel specifiek een uitdaging voor De Brouwerij. Hoe mensen te mobiliseren en ze op een spoor zetten van dingen die ze leuk en interessant vinden? Dat is het thema van De Brouwerij. Een heel interessante plek, maar het blijft hard werken om het voor elkaar te krijgen.

Is dit ook het einde van jouw betrokkenheid bij de psychiatrie?

Ja, ik merk dat ik het wat achter me begin te laten. Ik ben hoofdredacteur van het tijdschrift Psy geweest, toen zat ik er natuurlijk ontzettend goed in. En nu na zes jaar vrijwilliger bij De Brouwerij vind ik het nog steeds erg interessant, maar heb iets minder de neiging om me er in te storten. Ik ga andere dingen doen. Weer terug naar de journalistiek, bij het veertiendaagse opinieblad Argus. Het is een grappig, ook een beetje brutaal blaadje en daar hou ik wel van, Psy was dat ook. Ik vind dat een goede houding. Niet alles zomaar voetstoots aannemen, kijken waar de grenzen liggen van wat je kan doen.

Hoe zie je de toekomst van De Brouwerij?

Ik heb alle vertrouwen in de stichting met actieve mensen als Jacco en Pelle, wat betreft de activiteiten. Maar het allerbelangrijkste is natuurlijk dat de combinatie praten, pillen en activiteiten een onlosmakelijker eenheid vormen. Ik denk dat de vrijwilligers daarin een grote rol spelen. Dat maakt De Brouwerij heel anders dan de reguliere GGZ. Van veel cliënten heb ik gehoord dat er bij De Brouwerij echt naar ze geluisterd wordt. Je zou willen dat dat overal zo is natuurlijk. Een psychose gaat altijd ergens over en heeft altijd haakjes met dingen die echt gebeuren.

Wat vind je ‘anekdotisch’ aan De Brouwerij?

De feestjes zijn altijd erg leuk. En wat ik dan zo bijzonder vind, is dat dingen vanzelf lijken te gaan. Mensen gaan om de grote tafel zitten, er wordt geschild en gesneden en langzaam gaat dat eten dan naar de keuken en uiteindelijk is er een maaltijd. Er wordt muziek gemaakt. En bijna iedereen heeft bijgedragen!

Communicatiegroep

Het is een mooi voorbeeld van hoe iets organisch kan groeien: door een vast tijdstip, niet langer dan een uur, waarbij iedereen taken heeft en elkaar een beetje bij de les houdt. Uitspreken dat het leuk is als mensen komen en vragen waarom ze er niet waren. Het is een van de langst bestaande groepen binnen de Brouwerij. Ook de mix tussen vrijwilligers en leden is mooi. Daarin kunnen behandelaars nog wel een rol spelen: door leden die interesse hebben in iets van communicatie actief te stimuleren naar de vrijdagochtendvergadering te komen. Dan zorgt de groep wel dat die persoon er verder bij betrokken blijft.

Ritme in de week

Het werk bij De Brouwerij gaf ook een heerlijk ritme aan mijn week. Op dinsdag de telefoon, vrijdag de communciatiegroep. Het zou mooi zijn als een van de leden mijn plek gaat innemen. Er zijn genoeg mensen die er qua opleiding of werkervaring geschikt voor zijn.

Voor wie Michaja wil blijven volgen: Argus is te koop bij boekhandel Atheneum. Namens de communicatiegroep, heel hartelijk dank Michaja en veel succes verder. We missen je nu al!

(Frank Steverink, 25 April ’19)